Studia a zdrowie psychiczne – jak dbać o równowagę?

„Studia to najlepszy czas w życiu!”. Brzmi zachęcająco (a może nawet znajomo), prawda? Tylko że między zajęciami, projektami, kolokwiami, egzaminami i praktykami wielu studentów mierzy się też z presją, napięciem i poczuciem przeciążenia. Dane pokazują, że nawet połowa studentów i studentek potwierdza, że wysoki poziom stresu towarzyszy im na co dzień. Jak więc zadbać o zdrowie psychiczne na studiach? Poniżej podsuwamy kilka sposobów.

Dlaczego zdrowie psychiczne studentów jest zagrożone?

Rozpoczęcie studiów to wydarzenie, które często opisywane jest jako: ekscytujące, najważniejsze, podniosłe, a nawet przełomowe. Takie określenia pompują balonik oczekiwań — sprawiają, że wiele osób czuje, że od teraz każdy dzień będzie wyjątkowy, pełen sukcesów i wrażeń, a zwieńczeniem tego etapu będzie wejście z rozmachem w karierę zawodową.

Tymczasem codzienność studenta może być daleka od tego malowanego lukrem obrazka. Wypełniają ją także egzaminy, po których czuje się jak zombie, czasochłonne projekty, trudności w organizacji czasu czy presja finansowa i społeczna. Do tego dochodzą wątpliwości związane z przyszłością zawodową. To wszystko sprawia, że równowaga psychiczna bywa zagrożona.

Na co zwrócić uwagę, by zadbać o swoje zdrowie psychiczne?

Autorzy raportu „Analiza badań nad zdrowiem psychicznym i jakością życia w środowisku akademickim” powołując się na fachowe źródła, wskazują, że silne objawy zaburzeń lękowych ma od 30 do 65% badanych osób studiujących w Polsce. Przywoływane są też dane, zgodnie z którymi, niemal co czwarta osoba spełniała kryteria, by zdiagnozować u niej depresję.

Warto więc obserwować swoje samopoczucie i codzienne zachowania. To, co powinno wzbudzić czujność to:

• częste wahania nastroju,

• drażliwość,

• poczucie przytłoczenia obowiązkami,

• problemy ze snem,

• spadek motywacji do nauki,

• izolowanie się od znajomych,

• problemy ze zdrowiem np. bóle głowy, migreny, bóle brzucha, problemy trawienne, nudności, chroniczne zmęczenie, bruksizm,

• nadużywanie substancji uzależniających.

Każdy z tych objawów może być sygnałem ostrzegawczym, że organizm i psychika są przeciążone.

Jak dbać o zdrowie psychiczne na studiach?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje zdrowie psychiczne jako dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny człowieka, a także zdolność do rozwoju i samorealizacji. Takie ujęcie tematu pokazuje, że zdrowie psychiczne to coś więcej niż „nie bycie zestresowanym” i brak wymienionych wyżej objawów — to umiejętność radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami, realizowania swoich celów i utrzymywania relacji, które dają energię, a nie ją zabierają.

Dbanie o zdrowie psychiczne to w gruncie rzeczy zbiór świadomych decyzji i nawyków. By studia faktycznie były najlepszym czasem w życiu, pamiętaj o:

• mierzeniu sił na zamiary — chcesz łączyć pracę zawodową ze studiami? Wybór kierunku dziennego z zajęciami od poniedziałku do piątku i praca wieczorami albo w weekendy może być bardzo obciążająca. Pomyśl o kursie albo kierunku, na którym zajęcia odbywają się głównie w weekendy. Ciekawą opcją są też kursy online. W Żaku jest ich mnóstwo do wyboru, więc z pewnością znajdziesz taki, który odpowiada Twoim zainteresowaniom;

• znajdź balans między nauką a życiem prywatnym — studiowanie to nie tylko zaliczanie kolokwiów i egzaminów, ale też czas na budowanie relacji czy pielęgnowanie hobby. Świetnie, jeśli znajdziesz taki kierunek, który pozwoli Ci łączyć pasję z przyszłą pracą;

• dbaj o aktywność fizyczną — regularny ruch to naturalny sposób na obniżenie napięcia i stresu. Nawet spacer między zajęciami, krótki trening na siłowni albo sesja jogi wspierają wydzielanie endorfin i poprawiają nastrój;

• ustal granice i naucz się mówić „nie” — studia to czas, gdy łatwo wpaść w pułapkę przeciążenia obowiązkami. Zastanów się, które projekty, wydarzenia czy dodatkowe zobowiązania naprawdę Cię rozwijają, a które są źródłem stresu i możesz z nich zrezygnować;

• dbaj o relacje społeczne — pielęgnowanie kontaktów z innymi ludźmi, rozmowa o problemach i emocjach wzmacniają odporność psychiczną;

• korzystaj ze wsparcia — jeśli Twój stan zdrowia niepokoi Cię, nie bój się poprosić specjalistę o pomoc. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć — wystarczy, że udasz się do internisty, który wskaże Ci dalszą drogę.

FAQ — najczęstsze pytania o zdrowie psychiczne na studiach

Jak odróżnić „zwykły” stres od poważniejszego zaburzenia psychicznego?

„Zwykły” stres często połączony jest ze zmęczeniem, mija po odpoczynku i uporządkowaniu obowiązków. Jeśli objawy utrzymują się długo i zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie, może to wskazywać na poważniejszy problem. Wtedy warto poszukać wsparcia u specjalisty.

Jak poradzić sobie ze stresem na studiach?

Pomocne w ogarnianiu stresu są m.in. planowanie zadań, regularne przerwy, aktywność fizyczna oraz stosowanie technik relaksacyjnych takich jak głębokie oddychanie czy ćwiczenia mindfulness.

Czy szkoła musi wiedzieć o problemach ze zdrowiem psychicznym?

Nie, kwestie dotyczące Twojego zdrowia to informacje poufne i od Ciebie zależy, czy chcesz się nimi podzielić, czy zachować dla siebie.